काठमाडौँ - नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको लेखनाथ सभाकक्षमा आइतबार आयोजित मुक्तकालय नेपालको दोस्रो वार्षिकोत्सव कार्यक्रमका अनेकौं आकर्षणमध्ये एउटा क्षण यस्तो थियो, जसले उपस्थित अधिकांशलाई भावुक बनायो । त्यो क्षण थियो झापाकी मुक्तककार अरुणा श्रेष्ठ ‘अनु’ लाई ‘महावीर विश्वकर्मा स्मृति सम्मान’ प्रदान गरिँदाको ।

नगद ५० हजार रुपैयाँ र सम्मानपत्रसहित प्रदान गरिएको उक्त सम्मान केवल एक साहित्यिक पुरस्कार थिएन, बरु जीवनसँग निरन्तर संघर्ष गरिरहेकी स्रष्टाको अदम्य साहस, सिर्जनात्मकता र आत्मविश्वासप्रतिको सम्मान थियो ।

भक्तपुरको सूर्यविनायक नगरपालिका–४ मा जन्मिएकी प्रेमकुमारी तामाकार श्रेष्ठ, जसलाई साहित्यिक जगत् ‘अरुणा श्रेष्ठ अनु’ का नामले चिन्छ, बाल्यकालदेखि नै सामान्य जीवन बाँच्न पाइनन्। उमेरसँगै फक्रिनुपर्ने जीवन २०६५ सालतिर अचानक स्वास्थ्य समस्याले थलियो। विस्तारै शरीरका नसासम्बन्धी जटिलता देखिन थालेपछि हिँडडुल गर्नसमेत कठिन बन्न पुग्यो ।

आफ्नी छोरीका लागि सुन्दर भविष्यका सपना देखेका बाबुआमाका आशा एकाएक पीडामा बदलिएका थिए। उपचारका लागि स्थानीय क्लिनिकदेखि ठूला अस्पताल, फिजियोथेरापी केन्द्र, वैकल्पिक चिकित्सा र भारतसम्मका अस्पताल धाइयो। तर रोगको स्पष्ट निदान हुन सकेन। पछि थप उपचारका लागि ठूलो रकम आवश्यक पर्ने अवस्था आए पनि आर्थिक अभावले त्यो सम्भव हुन सकेन ।

आज पनि उनी शरीरभरि झमझम हुने पीडा, हिँडडुलमा कठिनाइ र दैनिक कामकाजमा समस्या झेलिरहेकी छन्। तर यिनै पीडाका बीच उनले हार मानिनन्। शरीर कमजोर भए पनि मनको शक्ति भने कहिल्यै कमजोर हुन दिएनन् ।

स्वास्थ्यले साथ नदिएपछि धेरै मानिस निराशामा हराउन सक्छन्। तर अरुणाले आफ्नो साथीका रूपमा साहित्य रोजिन् । २०७६ सालदेखि साहित्य सिर्जनामा निरन्तर सक्रिय उनी विशेषगरी मुक्तक विधामार्फत परिचित बनेकी छन्। २०७७ सालमा उनको मुक्तक सङ्ग्रह ‘निष्कर्ष’ प्रकाशित भयो, जसले उनलाई साहित्यिक वृत्तमा थप स्थापित गरायो। मुक्तक मात्र होइन, गजल, कविता र कथामा पनि उनको कलम उत्तिकै सक्रिय छ ।

आफ्ना मनका पीडा, संघर्ष र सपनाहरूलाई शब्दमा उतार्दै आएकी अरुणा आज नेपाली मुक्तक अभियानको प्रेरणादायी नाम बनेकी छन् । यही योगदानको कदर गर्दै मुक्तकालय नेपालले ‘महावीर विश्वकर्मा स्मृति सम्मान’ बाट उनलाई सम्मानित गरेको हो ।

कार्यक्रममा उनको नाम घोषणा भएपछि सभाकक्ष तालीको गडगडाहटले गुञ्जिएको थियो । त्यो ताली केवल एक सम्मानित स्रष्टाका लागि थिएन, जीवनका कठिन मोडहरूलाई चुनौती दिँदै सिर्जनाको उज्यालो बाटो रोजेकी एक साहसी महिलाप्रति व्यक्त गरिएको सम्मान थियो ।

अरुणा श्रेष्ठ ‘अनु’ को कथा साहित्यिक उपलब्धिभन्दा धेरै ठूलो छ । यो कथा हो शारीरिक सीमाभन्दा माथि उठेर सपनालाई जीवित राख्ने साहसको, पीडालाई सिर्जनामा बदल्ने शक्तिको र हार नमानेको जीवनको । यही कारण आइतबारको सम्मान समारोह केवल पुरस्कार वितरणमा सीमित रहेन, बरु संघर्ष, संवेदना र प्रेरणाको अविस्मरणीय क्षण बन्यो ।

यो पनि पढ्नुहोस

यस वर्षको ‘महावीर विश्वकर्मा स्मृति सम्मान’ अरुणा श्रेष्ठ ‘अनु’लाई (भिडियोसहित)

यो पनि पढ्नुहोस

‘मुक्ताकाशका सितारा’ र ‘दोस्रो विजयोपहार’ मुक्तकसङ्ग्रह लोकार्पण (भिडियोसहित)