बुटवल  - नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशन नजिकिँदै गर्दा नेताहरूबाट नेतृत्वबारे सार्वजनिक दाबी र समर्थनका स्वर तीव्र हुन थालेका छन्। बुधबार बुटवलमा नेता बालकृष्ण खाँणले सभापति गगन थापा नै फेरि सभापति बन्ने दाबी गरे। उनले कांग्रेसको नेतृत्व स्वाभाविक रूपमा युवाको काँधमा पुगेको र यो यात्रा अब नरोकिने बताए।

तर खाँणको यो दाबीलाई कांग्रेसभित्रको समग्र राजनीतिक अवस्थाको पूर्ण तस्वीर मान्न भने गाह्रो देखिन्छ। किनकि महाधिवेशनको मैदानमा ‘गगन नै सभापति’ भन्ने दाबी एकातिर छ भने नेतृत्व र महाधिवेशन प्रक्रियालाई लिएर असन्तुष्टि अर्कोतिर देखिइरहेको छ।

खाँणले गगन थापालाई सर्वसम्मत सभापति बनाउने दाबी गरेका छन्। तर कांग्रेसले सार्वजनिक गरेको निर्वाचन कार्यतालिकाअनुसार असोज १६ देखि १९ गतेसम्म केन्द्रीय महाधिवेशन हुँदैछ र नेतृत्व चयनको प्रक्रिया निर्वाचनमार्फत अघि बढ्ने संरचना तय गरिएको छ।

त्यसैले अहिले नै ‘सर्वसम्मत’ हुने निष्कर्ष सुनाउनु र वास्तविक महाधिवेशनमा प्रतिनिधिहरूले गर्ने निर्णयबीच दूरी छ। पार्टीभित्र प्रतिस्पर्धा हुने कुरा स्वयं सभापति थापाले पनि सार्वजनिक रूपमा बताएका छन्। उनले सबै नेता–कार्यकर्ताले सहभागी भएर प्रतिस्पर्धा गर्न पाउने बताएका छन्।

खाँणले कांग्रेसलाई ऐतिहासिक रूपमा युवाहरूको पार्टी भन्दै बीपी कोइराला ३६ वर्षको उमेरमा गृहमन्त्री बनेको र कृष्णप्रसाद भट्टराई २५ वर्षमै पहिलो सभामुख बनेको उदाहरण दिएका छन्। इतिहासका यी तथ्यले कांग्रेसको प्रारम्भिक नेतृत्वमा युवाको भूमिका देखाउँछन्। तर त्यसलाई आजको महाधिवेशनमा कुनै व्यक्तिको नेतृत्व स्वतः स्वीकार्य हुने आधारका रूपमा प्रस्तुत गर्नु भने अलग विषय हो।

युवा नेतृत्वको प्रश्न केवल उमेरको प्रश्न होइन। नेतृत्व परिवर्तनसँगै पार्टीको नीति, संगठन सञ्चालन, आन्तरिक लोकतन्त्र, गुटगत सम्बन्ध, कार्यकर्तासँगको सम्बन्ध र जनतासँग पुनः स्थापित गर्नुपर्ने विश्वास पनि त्यससँग जोडिन्छ। त्यसैले ‘युवा आयो’ भन्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन; युवाले पार्टीभित्र कस्तो राजनीतिक संस्कार र कार्यदिशा स्थापित गर्छ भन्ने पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ।

अझ रोचक पक्ष के छ भने, एकातिर खाँणलगायत नेताहरूले गगनको नेतृत्वमा कांग्रेस एकताबद्ध हुने दाबी गरिरहेका छन् भने अर्कोतिर पछिल्ला दिनमा महाधिवेशनको प्रक्रियालाई लिएर पार्टीभित्र विवाद सार्वजनिक भइरहेका छन्। लुम्बिनीमै पनि नेतृत्वको धारलाई लिएर आन्तरिक प्रतिस्पर्धा र ध्रुवीकरण देखिएको रिपोर्ट सार्वजनिक भएको छ।

त्यसैले ‘कांग्रेस अब युवाको काँधमा पुगिसक्यो’ भन्ने भाषणभन्दा महाधिवेशनको प्रक्रियाले त्यसलाई कति पुष्टि गर्छ भन्ने प्रश्न महत्वपूर्ण हुन्छ।

खाँणले भुइँतहका कार्यकर्ताले पनि युवा नेतृत्वलाई साथ दिने विश्वास व्यक्त गरेका छन्। तर कार्यकर्ताको वास्तविक मत समर्थनका भाषणबाट होइन, अधिवेशनका परिणामबाट देखिनेछ। त्यतिन्जेलसम्म कुनै नेता वा समूहले गरेको दाबी राजनीतिक अभिव्यक्ति मात्र हो।

कांग्रेसका लागि अहिलेको मुख्य चुनौती केवल सभापति को बन्ने भन्ने होइन। विशेष महाधिवेशनपछि सुरु भएको नेतृत्व परिवर्तनको दाबीलाई संगठनको एकता, आन्तरिक लोकतन्त्र र जनविश्वासमा कसरी रूपान्तरण गर्ने भन्ने हो। १५औँ महाधिवेशनले यही प्रश्नको उत्तर खोज्नुपर्नेछ।

अन्ततः ‘गगन नै सभापति’ भन्ने घोषणा गर्नुभन्दा महत्वपूर्ण कुरा कांग्रेसका प्रतिनिधिले आफ्नो मतमार्फत के निर्णय गर्छन् र त्यसपछि पार्टीभित्र फरक मत राख्ने पक्षलाई कसरी समेटिन्छ भन्ने हुनेछ। महाधिवेशनको वास्तविक परीक्षा त्यहीँबाट सुरु हुनेछ।