सुर्खेत - बहुलदलीय व्यवस्थापछि सुरुको एक निर्वाचन बाहेक कालिकोटमा काँग्रेसले चुनाव जित्न सकेको छैन । २०४८ सालमा भएको निर्वाचनमा नेपाली काँग्रेसबाट तिलकप्रसाद न्यौपानेले प्रतिनिधी सभा निर्वाचन जितेका थिए । 

त्यसपछि २०५१ र २०५६ सालमा भएको मध्यावधि निर्वाचन र आमनिर्वाचनमा नेकपाले आफ्नो जितको झण्डा पहराउन सफल भयो । साविक कर्णाली अञ्चलका पाँच वटै जिल्लामा चुनाव जितेपछि एमालेले ‘कर्णालीका पाँच जिल्ला, एमालेको लालकिल्ला’ भन्ने नारा बनायो । 

माओवादी द्धन्द्ध अन्त्य भई शान्ति प्रक्रियापछि २०६४ सालको संविधानसभा निर्वाचनपछि लगातार नेकपा माओवादी केन्द्रका उम्मेद्वारले जित्दै आएको कालिकोटमा आगामी फागुन २१ गतेको प्रतिनिधि सभा निर्वाचन परिणाम आफ्नो पक्षमा पार्न दलहरु कसरतमा लागिपरेका छन् । 

नेपाली काँग्रेस झण्डै ३४ वर्षपछि निर्वाचन परिणाम आफ्ना पक्षमा पार्न सक्ने दाउमा छ भने एमाले आफ्ना किल्ला फर्काउने कसरतमा लागेको छ । 

२०५१ सालको मध्यावधि निर्वाचनमा एमालेका यज्ञराज न्यौपाने र २०५६ सालको आम निर्वाचनमा एमालेकै प्रेमबहादुर सिंह कालिकोटबाट विजयी भएका थिए । २०६४ सालको संविधानसभा निर्वाचनमा तत्कालीन नेकपा माओवादीका खडकबहादुर विश्वकर्मा विजयी भएका थिए । १६ हजार ३८८ मतान्तरसहित २७ हजार ६२९ मत ल्याएर विश्वकर्माले चुनाव जित्दा निकटतम प्रतिद्धन्दी नेपाली काँग्रेसका हिक्मतबहादुर बिष्टले ११ हजार २४१ मत प्राप्त गरेका थिए । तेस्रो स्थानमा रहेका नेकपा एमालेका तुलराज बिष्टले नौ हजार २३८ मत ल्याएका थिए । 

दोस्रो संविधानसभा निर्वाचन २०७० साल यता, लगातार नेकपा मओवादीले कालिकोटमा जित निकाल्दै आएका छ । २०७० र २०७९ मा महेन्द्रबहादुर शाही र २०७४ मा दुर्गाबहादुर रावत कालिकोटबाट निर्वाचित भए । २०७० सालमा एक्लाएक्लै चुनाव लडेका तीन ठूला दलहरुबीच प्रतिष्पर्धा भयो । २०७० को निर्वाचनमा १२ हजार ८८ मतले माओवादीका महेन्द्र शाहीले चुनाव जित्दा एमालेका कुर्मराज शाहीले ११ हजार २२४ र तेस्रो भएका नेपाली काँग्रेसका भुपेन्द्रजंग शाहीले आठ हजार नौ सय ९७ मत ल्याएका थिए । यो नतिजाले नेकपा माओवादीसँग मत घट्दै गएको देखाएको छ भने तेस्रो भएको एमाले दोस्रो स्थानमा उक्लिएको छ । 

२०६४ मा दोस्रो भएका नेपाली काँग्रेस तेस्रो स्थानमा झरेको थियो । २०७४ मा नेकपा माओवादी र एमालेको गठबन्धन भएर प्रतिनिधीसभा माओवादीको भागमा परेपछि माओवादीका दुर्गाबहादुर रावतले २१ हजार ११२ मत ल्याएर निर्वाचित हुँदा नेपाली काँग्रेसका भुपेन्द्रजंग शाहीले १६ हजार ४०७ मत प्राप्त गरेका थिए । 

२०७९ सालको निर्वाचनमा एकीकृत समाजवादीसहित नेपाली काँग्रेस र माओवादीको गठबन्धन हुँदा पनि प्रतिनिधी सभा मओवादीले भाग पाउँदा महेन्द्र बहादुर शाहीले २३ हजार ७२७ मत ल्याएर विजयी हुँदा एमालेको नगेन्द्र शाही ‘नेश्नल’ले १६ हजार ७१८ मत ल्याएका थिए । अहिले तीन ठूला दल विना गठबन्धन चुनावमा होमिएका छन् । यो बेला सबै दलले आफ्नो पार्टी निर्वाचित हुने दावी गरेका छन् । लगातार चौथो पटक चुनाव लडेका महेन्द्र बहादुर शाहीलाई नेपाली काँग्रेसका हर्षबहादुर वम र एमालेका नगेन्द्र शाहीले चुनौती दिएका छन् । 

सांगठनिक रुपमा कमजोर मानिएको नेकपा माओवादीका खड्गबहादुर विश्वकर्मा र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले माओवादीको भोट काट्दा त्यसको फाइदा काँग्रेस र एमालेलाई हुनेछ । कालिकोटमा स्वतन्त्रसहित १० जना उम्मेदवार चुनावी प्रतिष्पर्धामा छन् । खड्कबहादुर विश्वकर्माको उम्मेदवारी, महेन्द्र शाहीको दादागिरीले पार्टीभित्र चुलिएको असन्तुष्टि र महेन्द्र शाहीको लगातारको उम्मेवारीले विवादित छविका कारण माओवादीको रोजाईमा खड्कबहादुर विश्वकर्मा पर्ने आँकलन गरिएको छ । 

माओवादी पार्टीको कमजोर सांगठनिक आधारमा खड्कबहादुर बिश्वकर्मालाई नेकपाभित्रको असन्तुष्टिका भोटले मात्र चुनाव जित्न सहज देखिँदैन । नेकपाका भोट बिकले काटेको फाइदा एमाले र काँग्रेसलाई हुनेछ । एमाले पृष्ठभुमिका प्रकाश न्यौपाने राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीमा प्रवेश गरी उम्मेदवार बनेपछि एमालेका केही भोट रास्वपालाई जाने सम्भावना पनि त्यत्तिकै छ । यद्यपि न्यौपानेले तीन हजार मतान्तरले आफूले चुनाव जित्ने दावी गरेका छन् ।

एमालेका नगेन्द्र शाही यसअघि दुई पटक प्रतिनिधि सभामा उम्मेद्वार बनिसकेकोले पछिल्लो समयमा उम्मेदवारको नयाँ अनुहार र सांगठनिक आधारमा काँँग्रेसलाई चुनाव जित्न तुलनात्मक रुपमा सहज हुनेछ । - खगेन्द्र भट्टराई